گرمازدگی

فعالیت بدنی باعث افزایش تولید گرما در بدن می‌شود. بدن انسان برای حفظ دمای طبیعی خود از سه مکانیسم اصلی استفاده می‌کند:

1- افزایش تعریق
2- افزایش تنفس و ضربان قلب
3- افزایش خون‌رسانی به پوست

هدف این فرآیندها انتقال گرما به محیط است. اما هرچه هوا گرم‌تر، مرطوب‌تر و فعالیت شدیدتر باشد، دفع گرما سخت‌تر شده و گاهی غیرممکن می‌شود.

ادامه این وضعیت منجر به:

⚠️ تعریق شدید
⚠️ از دست رفتن آب و املاح
⚠️ افزایش دمای بدن

و در نهایت گرمازدگی خواهد شد.

🧭 مراحل گرمازدگی

🟢   مرحله خفیف

بدن با تعریق مقادیر قابل توجهی آب و املاح مورد نیاز خود را از دست میدهد . عدم جایگزینی به موقع”آبِ حاوی املاح” منجر به کمبود املاح بدن شده ، که این باعث گرفتگی و درد عضلانی (بیشتر در ران، ساق و شانه) میشود.

در این مرحله با  برطرف شدن علائم، شخص نیاز به انتقال به مراکز درمانی ندارد و میتواند با مراقبت به فعالیت خود ادامه دهد

🟡 مرحله متوسط

ادامه روند فوق با افزایش تعریق منجربه کمبود املاح و آب بدن میشود. سردرد ، سرگیجه ، ضعف و بیحالی، بی اشتهایی، حالت تهوع ، استفراغ ، رنگ پریدگی و گاه برافروختگی و قرمزی پوست، تعریق شدید و عدم تمرکز از علایم این مرحله است.

– در این مرحله بعد از استراحت و انجام اقدامات اولیه، شخص باید به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل شود و اجازه ادامه فعالیت ندارد .

🔴 مرحله شدید (اورژانسی)

کمبود شدید آب بدن باعث بروز وضعیت خطرناک می‌شود:

کمبود شدید آب بدن باعث بوجود آمدن این مرحله حاد و بسیار خطرناک میشود . افزایش شدید دمای بدن ، گاه از بین  رفتن تعریق و گرم و خشک شدن پوست ، کاهش سطح هوشیاری ، خواب آلودگی ، کما ، تشنج و حتی مرگ میشود . 

  این یک وضعیت اورژانسی واقعی است و بیمار باید سریعا حین انجام اقدامات اولیه به مراکز درمانی منتقل شود

غش ناشی از گرما (سنکوپ)

درتمام این مراحل بدن خون بیشتری به پوست میفرستد تا با تبادل دما با محیط، دمای خود را پایین بیاورد و این ممکن است به طور لحظه ای باعث کاهش خون رسانی مغز ، افت ناگهانی و برگشت پذیر سطح هوشیاری شود.

نکات مهم

بخاطر داشته باشیم گرمازدگی بخصوص در مرحله خفیف و متوسط نه تنها در آب و هوای گرم بلکه هنگام فعالیت شدید در آب و هوای معتدل و گاه سرد ( مثلا دیواره نوردی های سنگین زمستانه) که منجر به تعریق شدید میشود نیز اتفاق می افتد.

افراد چاق، مسن¬ترها، بچه ها، کسانی که تجربه هوای گرم را ندارند، افراد با آمادگی بدنی پایین، بسیار بیشتر در معرض ابتلا به گرمازدگی هستند و نیاز به مراقبت بیشتری دارند.

🩺 اقدامات اولیه درمان گرمازدگی

 

1)  بیمار را دریک جای سایه به پشت بخوابانید و اطراف او را خالی کنید تا هوا به خوبی جریان پیدا کند.

2)  پاها را 20 درجه بالاتر از سطح زمین قرار دهید( مثلا روی یک کوله پشتی).

3)  از کمپرس سرد در روی بدن( کشاله های ران،زیر بغل ، روی شکم) استفاده کنید.

4)  بیمار را به آرامی باد بزنید یا در معرض جریان هوا قرار دهید.

5)  در صورت هوشیاری و نبود استفراغ به بیمار مایعات حاوی املاح بدهید( او آر اس، دوغ ، شربت حاوی مقداری نمک و …) بدهید.

6)  بیمار را به استراحت وادارید و از ادامه حضور و فعالیت او در هوای گرم جلوگیری کنید.

7)  بیمار را به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل کنید.

  اگر بیمار هوشیار نیست،علائم حیاتی را کنترل کنید ، در صورت اختلال راه هوایی را باز کنید و احیا قلبی ریوی را شروع کنید و در غیر اینصورت بیمار را خنک کنید و به نزدیک ترین مرکز درمانی منتقل کنید

💧 محلول ORS چیست؟

پودر ” او آر اس”   را میتوان یک نوع سرم خوراکی دانست که جایگزین مناسبی برای مایعات و املاح از دست رفته بدن است ونقشمهمی در درمان و پیشگیری از گرمازدگی دارد.  برای تهیه آن، یک بسته پودر را در یک لیتر آب سالم حل کنید و سپس جرعه جرعه مصرف کنید. این محلول نقش بسیار مهمی در پیشگیری ودرمان گرمازدگی دارد. اگر پودر آماده ” او آر اس”   نداشتید یک قاشق چایخوری نمک به یک لیتر آب اضافه کنید . هیچ چیز ( از قبیل شکر، نمک یا نوشابه) به محلول ” او آر اس”   اضافه نکنید زیرا ترکیب محلول را به هم میزند. فقط میتوانید برای بهبود مزه اندکی آبلیمو به آن اضافه کنید. در میان مایعات طبیعی، دوغ جایگزین مناسبی برای محلول      ” او آر اس”  است. مصرف محلول او آر اس محدودیتی در افراد بزرگسال فاقد بیماری فشار خون ندارد.

✅ توصیه طلایی

قبل، حین و بعد از فعالیت بدنی به‌طور منظم مایعات مصرف کنید.